کاربردهای انواع منابع چربی در خوراک گاو شیری
چربی ها منابع غذایی گران قیمتی در تغذیه دام، طیور و آبزیان هستند. با این وجود، با توجه به محدودیت های مصرف خوراک ، شرایط فیزیولوژیکی و تولیدی، در برخی از مواقع استفاده از منابع چربی ضروری به نظر می رسد. به عنوان مثال در گاوهای تازه زا و پرتولید که با محدودیت مصرف ماده خشک مواجه هستیم مکمل کردن پودر چربی الزامی به نظر می رسد. اما باید در انتخاب مکمل و یا منبع چربی دقت کرد. چرا که هر یک از اسیدهای چرب در شرایط مختلف، عملکردهای متفاوتی دارند. در این مقاله قصد داریم به بیان نکاتی در ارتباط با انتخاب منبع مناسب چربی در تغذیه گاوها بپردازیم.
مکمل های چربی و عوامل موثر بر جذب آن ها در گاو
مکمل های چربی در خوراک دام شامل پودرهای خالص و کلسیمی، دانه های کامل روغنی و منابع جانوری نظیر پودر گوشت و ماهی هستند. همچنین پودر چربی ها از نظر پروفایل اسیدهای چرب و شکل شیمیایی با یک دیگر متفاوت هستند. این مسئله باعث می شود هر کدام از آن ها در شرایط مختلفی کاربرد داشته باشند. همانطور که پیشتر گفته شد احتیاجات دام به اسیدهای چرب و عملکرد هر یک از اسیدهای چرب بسته به شرایط فیزیولوژیک بدن دام متفاوت است.
میزان جذب مکمل های چربی در بدن دام به طور میانگین بین 70 تا 75 درصد (در بهترین حالت) است. عوامل موثر بر قابلیت هضم مکمل چربی عبارتند از پروفایل اسیدهای چرب موجود از نظر تنوع و درصد هر یک، درجه خلوص، شکل فیزیکی، شکل شیمیایی مکمل (اسید چرب خالص، تری گلیسرید و کلسیمی)، سطح مکمل کردن در خوراک، نقطه ذوب مکمل، درصد و نوع سایر اسیدهای چرب موجود در جیره، شرایط فیزیولوژیک دام و نرخ عبور خوراک در دستگاه گوارش متفاوت است.
استفاده از پودر چربی برای افزایش تولید و درصد چربی شیر
افزایش درصد چربی شیر یکی از اهداف استفاده از منابع چربی در خوراک دام است. چرا که در قیمت گذاری شیر، درصد چربی که متغیرترین شاخصه ی کیفی شیر از نظر مواد مغذی است، تاثیر دارد. بنابراین این موضوع باعث افزایش تمایل روزافزون دامداران به استفاده از پودر چربی شده است به خصوص مکمل های دارای درصد بالای اسید پالمتیک (C16:0) که علاوه بر بیشترین تاثیر بر افزایش چربی شیر، باعث افزایش تولید شیر و بازدهی بهتر تولید شیر نسبت به جیره های فاقد پودر چربی یا مکمل های چربی دیگر نیز می شود.
با این وجود باید مکمل های دارای اسید پالمتیک بالا را بین 1 تا 2 درصد ماده خشک به جیره اضافه کرد و اثر آن بر افزایش درصد چربی شیر بین 0.1 تا 0.2 درصد است. از طرف دیگر میزان بالای اسید پالمتیک باعث کاهش قابلیت هضم چربی جیره و کاهش اثرگذاری آن بر درصد چربی شیر می شود. همچنین سطوح بسیار بالای اسید پالمتیک، سنتز چربی در پستان که بخش مهمی از چربی شیر (حدود 50 درصد) را تشکیل می دهد را کاهش می دهد. بنابراین توصیه می شود اسید پالمتیک را به حدود 1 درصد جیره محدود نمود.
در هنگام استفاده از اسید پالمتیک باید به مرحله شیردهی نیز توجه کرد. استفاده از اسید پالمتیک بالا در جیره ی گاو های تازه زا موجب افزایش NEFA، کاهش اسکور بدنی و تخلیه ی سریع ذخایر چربی بدن می شود. همچنین در اواخر شیردهی پاسخ دهی تولید و چربی شیر به اسید پالمتیک به طور چشمگیری کاهش می یابد. بنابراین بهترین زمان استفاده از مکمل های چربی با اسید پالمتیک بالا در اواسط شیردهی (بین 80 تا 200 روز) است. از دیگر سو بهترین پاسخ دهی به مکمل های دارای اسید پالمتیک بالا را گاوهای پر تولید دارند و اثرات گفته شده در گاوهای دارای تولید متوسط و کم مشهود نیست.
استفاده از مکمل کردن چربی با هدف بهبود اسکور بدنی گاو
همانطور که گفته شد، در اوایل شیردهی مکمل های دارای سطوح بالای اسید پالمتیک موجب تسریع تخلیه منابع چربی بدن می شوند. مطالعات نشان داده اند در گاوهای اوایل شیردهی مکمل های چربی که میزان اسید پالمتیک و اسید استئاریک (C18:0) تقریبا برابر است، به خصوص در جیره های دارای سطوح پایین علوفه، منابع انرژی به سمت ذخایر انرژی هدایت می شوند. همچنین در جیره های دارای علوفه بالا استفاده از این مکمل چربی موجب افزایش مصرف ماده خشک و تمایل به کاهش از دست رفتن ذخایر چربی گردید.
در سال های اخیر با مشاهده ی اثرات اسید اولئیک (C18.1) بر جلوگیری از تخلیه ذخایر چربی بدن در گاوهای تازه زا، تمایل به استفاده از منابع این اسید چرب افزایش یافته است. مطالعات نشان داده اند افزایش درصد اسید اولئیک در چربی های جیره گاوهای تازه زا موجب حفظ بهتر منابع چربی، افزایش تولید شیر در اوایل شیردهی و دوران پس از پیک تولید (به دلیل حفظ منابع چربی بدن)، بهبود شرایط کبد و افزایش هضم جذب مکمل های چربی اشباع موجود در جیره می شود.
بررسی های بخش تحقیق و توسعه شرکت نگین فید نشان داده اند پودر ماهی خالص جنوب این شرکت دارای بیشترین میزان اسید چرب اولئیک در منابع روغنی خوراک دام است. جهت مطالعه بیشتر در این رابطه می توانید به مقاله زیر مراجعه نمایید.
خواص چربی پودر ماهی در گاوهای شیری
استفاده از مکمل کردن چربی با هدف بهبود تولید مثل گاو
در یک متاآنالیز که در آن نتایج 17 آزمایش تحلیل شد، مشاهده گردید که استفاده از منابع چربی اومگا 3 نظیر پودر ماهی یا جلبک های دریایی موجب افزایش گیرایی اولین تلقیح تا 27 درصد شدند. همچنین مطالعات دیگر نشان داده اند افزایش اسید اولئیک نیز به این موضوع کمک می کند. اما این اثرات در هنگام استفاده از منابع اسید پالمتیک و اسید استئاریک به این میزان قابل مشاهده نبودند.
از جمله اثرات فیزیولوژیک مثبت این اسیدهای چرب می توان به بهبود متابولیسم انرژی در بدن، کاهش التهاب ها، به خصوص در رحم، بهبود رشد فولیکول ها، بهبود عملکرد کبد و تقویت سیستم ایمنی بدن اشاره کرد.
استفاده از منابع دوگانه چربی و پروتئین
به طور کلی منابع دوگانه چربی و پروتئین دارای مزایا و چالش های مخصوص به خود هستند. این منابع نظیر فول فت سویا معمولا مقرون به صرفه هستند. اما باید به محدودیت های استفاده از آن ها به خاطر میزان بالای چربی غیر اشباع و اثرات آن بر شکمبه و چربی شیر توجه کرد. از دیگر سو محدودیت های هضمی و مواد ضد تغذیه ای موجود در منابع گیاهی و عمل آوری مناسب آن ها باید مورد توجه قرار گیرد. همچنین پروفایل اسیدهای آمینه و چربی های آن ها در انتخاب منبع درست باید مورد توجه قرار گیرند. در این میان پودر ماهی به علت داشتن مزایای خود در این دو مورد یکی از منابع مناسب و با کیفیت در تغذیه گاوهای شیری است.
5 مکانیسم اثر پودر ماهی در بهبود آبستنی گاوهای شیری
آیا استفاده از منابع چربی مقرون به صرفه است؟
در هنگام بررسی این موضوع باید به موارد مهمی از جمله شرایط فیزیولوژیک و تولیدی گاو، قیمت تمام شده منبع چربی، قیمت فروش شیر، هزینه های مرتبط با تولید مثل (تلقیح، اسپرم، درمان ها و…) و قیمت تمام شده دیگر منابع توجه کرد. همچنین هزینه های پنهان استفاده، عدم استفاده یا استفاده از منبع نادرست چربی باید بررسی شوند.