مهدی احسانی

متخصص تغذیه دام

استفاده از پودر ماهی در استارتر گوساله یکی از راهکارهای افزایش رشد و سلامت آن ها است. بهبود رشد، مصرف خوراک، وزن گیری و ایمنی بدن گوساله از جمله فواید استفاده از پودر ماهی با کیفیت در تغذیه آن ها است. در این مقاله قصد داریم به بررسی فواید، میزان و سطوح مناسب مصرف پودر ماهی در گوساله های شیرخوار بپردازیم.

پودر ماهی مناسب مصرف برای استارتر گوساله

پودر ماهی انواع متفاوتی دارد که بر اساس منبع تهیه، میزان پروتئین، درصد چربی و سایر ویژگی های کیفی دسته بندی می شود. پودر ماهی های داخل ایران عموما پروتئین بین 42 تا 60 درصد و چربی بین 10 تا 20 درصد دارند. همچنین پودر ماهی سرشار از انواع ویتامین ها، مواد معدنی و فاکتورهای محرک رشد ویژه است که در ادامه به عملکردها و ویژگی های هر یک از آن ها می پردازیم.

فواید پروتئین موجود در پودر ماهی برای گوساله

پروتئین موجود در پودر ماهی با کیفیت ترین منبع پروتئینی است. چرا که ترکیب آمینواسیدهای آن در نزدیک ترین سطح لازم برای رشد و عملکرد بهینه بدن است. در دام های بالغ بخش قابل توجهی از پروتئین مورد نیاز بدن (حدود 60 درصد) از محل پروتئین میکروبی تامین می شود. اما در گوساله ها  به  دلیل فعالیت اندک شکمبه پروتئین خوراک تقریبا مستقیما به صورت تغییر نیافته وارد روده می شود. اگرچه گوساله های شیرخوار بخش قابل توجهی از پروتئین مورد نیاز بدن را از محل شیر دریافت می کنند، اما کیفیت پروتئین خوراک نیز در عملکرد بهینه اثرگذار است. پودر ماهی دارای آمینواسیدهای ضروری لازم برای رشد و تقویت سیستم ایمنی گوساله نظیر لیزین، متیونین، ترئونین و آرژنین بوده و همچنین دارای هضم پذیری بالایی نیز در روده می باشد (حدود 90 درصد). اما پروتئین های گیاهی نظیر کنجاله سویا و کلزا از نظر ویژگی های ذکر شده ضعیف تر هستند.

پروتئین ها در واقع واحدهای پازل ساخت پروتئین های عضله و پادتن های ایمنی زا هستند. بنابراین کیفیت بهینه آن ها مستقیما در بهبود راندمان رشد و ایمنی موثر است.

برای آشنایی بیشتر با پروتئین ها توصیه می شود مقاله زیر را مطالعه نمایید.

مقاله عوامل موثر بر کیفیت پروتئین در خوراک دام

فواید چربی موجود در پودر ماهی برای گوساله

چربی موجود در پودر ماهی سرشار از اسیدهای چرب مفید نظیر اومگا3، اسید اولئیک و لینولئیک است. همچنین مقادیری اسید پالمتیک نیز وجود دارد. اسید چرب اومگا3 بیشتر از آنکه به عنوان منبع انرژی شناخته شود، تنظیم کننده ی رشد سلولی، کاهش دهنده التهاب و تقویت کننده ی سیستم ایمنی است. اومگا3 به همراه چربی های غیر اشباع دیگر نقش قابل توجهی در غشای سلولی برخی از گلبول های سفید دارد که مستقیما موجب تقویت سیستم ایمنی می شود. همچنین اسید چرب اولئیک باعث تقویت ذخیره سازی چربی و بلوغ سلول های چربی می شود. این مسئله در وزن گیری مناسب گوساله و شکل گیری مناسب لایه چربی زیر پوستی اهمیت دارد.

همچنین پودر ماهی سرشار از فسفولیپیدها است که در بهبود رشد سلول های گوارشی و سیستم عصبی نقش دارد.

ویتامین ها و مواد معدنی موجود در پودر ماهی

پودر ماهی به میزان زیادی دارای ویتامین های محلول در چربی شامل A،E  و D است. ویتامین A به رشد و تمایز سلولی و تقویت ایمنی در گوساله کمک می کند. ویتامین E  یک آنتی اکسیدان بوده و همچنین موجب تقویت سیستم ایمنی می شود. ویتامین D در تنظیم جذب کلسیم در روده و رشد استخوانی اهمیت دارد.

همچنین پودر ماهی دارای میزان قابل توجهی ویتامین B12  است که تنها در منابع جانوری یافت می شود. ویتامین B12 در تکثیر سلولی و متابولیسم انرژی موثر است.

مواد معدنی در پودر ماهی

پودر ماهی تامین کننده فسفر و کلسیم در جیره است که به رشد سیستم استخوانی و عصبی گوساله کمک می کند. همچنین مواد معدنی کم مصرف ضروری نظیر روی، سلنیوم و آهن در پودر ماهی به میزان بالایی وجود دارند. باید توجه داشت که عناصر معدنی به شکل طبیعی و در منابع خوراکی بیشتر از شکل مکمل معدنی قابلیت جذب و عملکرد در بدن دارند.

عنصر روی یکی از مهمترین کوفاکتورهای آنزیمی بدن به شمار می آید که در بیش از 300 آنزیم به رشد و نمو سلولی، تقویت سیستم ایمنی  و سیستم آنتی اکسیدانی کمک می کند. به لحاظ عملکردی این عنصر به بهبود رشد، کاهش بیماری های تنفسی و گوارشی، ترمیم آسیب ها و رشد بهتر پرزهای روده کمک می کند.

مشهورترین نقش سلنیوم کمک به سیستم آنتی اکسیدانی و تقویت ایمنی بدن است. اما یکی از نقش های حیاتی سلنیوم در گوساله نقش در عملکرد تیروئید است. هورمون های تیروئیدی در تنظیم متابولیسم و دمای بدن نقش دارند.  ماهی منبع مناسبی از عنصر ید نیز به شمار می آید که این عنصر نیز از ملزومات عملکرد مناسب تیروئید است. این موضوع مخصوصا در فصل سرد که گوساله نیاز به حفظ دمای بدن دارد اهمیت می یابد. همچنین عنصر سلنیوم در رشد و تکثیر سلولی نیز نقش دارد.

آهن، دیگر عنصر معدنی موجود به میزان بالاتر از منابع دیگر در پودر ماهی است. آهن عنصر کلیدی گلبول های قرمز خونی است. تامین آهن مورد نیاز بدن به اکسیژن رسانی بهتر  به بدن و در نتیجه بهبود متابولیسم، رشد و شادابی گوساله کمک می کند.

ترکیبات زیست فعال و محرک رشد

پودر ماهی سرشار از ترکیبات زیست فعال و فاکتورهای محرک رشد است. پپتیدها و پروتئین های زیست فعال پودر ماهی نقش آنتی اکسیدانی، ضد میکروبی و تقویت سیستم ایمنی داشته و به سبب هضم سریع تر، منبع مناسبی از آمینواسیدها هستند. در نهایت این پپتیدهای زیست فعال به تقویت سلامت گوارش گوساله کمک می کنند.

دسته ای دیگر از ترکیبات مهم و کلیدی پودر ماهی نوکلئوتیدها هستند. نوکلئوتیدها بازهای آلی هستند که در ساختار DNA و RNA که واحدهای سازنده ی ژنوم و سیستم بیان ژن ها هستند، نقش دارند. با این حال تولید آن ها در بدن به اندازه احتیاجات واقعی نیست. یکی از منابع اصلی نوکلئوتیدها، توده میکروبی است که از شکمبه به روده می رسد. اما مانند آنچه در بخش پروتئین ها گفته شد، نوکلئوتیدها نیز به سبب فعالیت کمتر شکمبه در گوساله به میزان مورد نیاز تامین نمی شوند. بنابراین پودر ماهی به عنوان منبع نوکلئوتید می تواند به تامین آن کمک زیادی نماید. وجود میزان کافی نوکلئوتیدها باعث تقویت سلامت گوارش، رشد، نمو و عملکرد بهتر سلول های بدن می شود.

اهمیت استفاده از پودر ماهی با کیفیت

با وجود مزایای گفته شده، یکی از نگرانی ها در رابطه با پودر ماهی، به خصوص در تغذیه گوساله ها، اطمینان از عدم آلودگی میکروبی و متابولیت های فساد به میزان بالا (TVN و چربی های اکسید شده)  است. بنابراین تهیه پودر ماهی از تامین کنندگان مطمئن و با کیفیت از جمله ضروریات تهیه آن است. شرکت نگین دریا، با بیش از یک دهه سابقه در تامین پودر ماهی برای تولیدکنندگان معتبر خوراک آبزیان و گاوداری های مطرح کشور، به جهت تولید محصول در کارخانه ی مجهز در جنوب کشور، می تواند منبعی مطمئن برای تهیه پودر ماهی باشد.

جهت کسب اطلاعات بیشتر می توانید از طریق راه های ارتباطی با ما در تماس باشید.